Trash reality shows, #cancelbigbrothergr

I’m not a fan of reality shows, but I am a fan of people who use their brains and skills and hard work to outsmart people, not to steal someone’s man or get drunk on TV.

Sandra Bullock

Reality (trash) TV, ζει και βασιλεύει

Λέγονται trash: απορρίμματα. ‘Οπως τα trash media, όρος που πρωτο-χρησιμοποιήθηκε το 1990. Μια μορφή αυτών είναι η Reality TV, η λεγόμενη ως τηλεόραση πραγματικότητας. Για πολλούς κοινωνιολόγους και ψυχολόγους, η τηλεόραση πραγματικότητας είναι η χαμηλότερη ποιοτικά μορφή ψυχαγωγίας, αφενός γιατί διδάσκει την προβολή “φτιαχτών” συμπεριφορών και χαρακτήρων και αφετέρου προκαλεί / ερεθίζει / προσβάλλει (διαλέξτε εσείς το ρήμα) τη συλλογική μας νοημοσύνη. Αμερικανοί και Αγγλοι έκαναν introduce το concept και η τηλεόραση πραγματικότητας έγινε διεθνής μόδα.

Η Reality TV ήταν ιστορικά ο προάγγελος του core DNA αρκετών ναρκισσιστικών social media platforms, γιατί μετατρέπει κάθε πρόκληση σε “έτσι είναι“. Επιβραβεύει τη ωμότητα της ανθρώπινης συμπεριφοράς. που τη λένε “αλήθεια” επειδή είναι “εύκολη”, ξυπνάει χαμηλά ένστικτα, και την ηδονοβλεψία. Συχνά δοξάζει την κακοποίηση, ανεβάζει ρηχές προσωπικότητες και προωθεί δυσλειτουργικές σχέσεις.

Η κοινωνία ενοχλείται, αλλά βλέπει. Τα 30 πιο επιτυχημένα Reality TV shows στην Αγγλία είναι ένα μίγμα από εκπαιδευτικά-ψυχαγωγικά (όπως το Interior Design masters, ή το million Pound menu για νέα εστιατόρια) αλλά και μπόλικα …της αρένας: RuPaul’s Drag Race (ήρωας της σειράς Netflix “AJ and the Queen”), το Made in Chelsea όπου πλούσιοι άνθρωποι περιφέρουν την καθημερινότητά τους, ή το Love island.

Είναι βλέπετε Mass media

Οπως η τηλεόραση των 80’s και 90’s έχτιζε μαζικά πεποιθήσεις και συνήθειες από τη συχνή επανάληψη και το κοινό γινόταν παθητικός δέκτης, έτσι και στην εποχή των social media έχουμε αντίστοιχες πρακτικές. Μην ξεγελαστείτε, αυτά είναι τα mass media της εποχής. Αφήνοντας ένα ‘livestream’ να παίζει, αρκεί ο “δούλος” twitter ή ένα insta story για να απενοχοποιηθεί η Reality (trash) TV. Αλλοτε για πλάκα, άλλοτε για μία ατάκα, άλλοτε επειδή… περνάει η ώρα.

Ο Mike Fleiss, ο επιτυχημένος δημιουργός του “The Bachelor” στις ΗΠΑ, δήλωσε το 2012 ότι το 70-80% των εκπομπών είναι “fake” – τις περισσότερες φορές το υλικό είναι σκηνοθετικά κατασκευασμένο με τη συνεργασία των παικτών. Είναι ο ίδιος άνθρωπος που το 2019 δικάστηκε για ενδο-οικογενειακή βία και εκβιασμό προς τη γυναίκα του, να κάνει έκτρωση. Τι ωραίοι χαρακτήρες! Τι φοβερά πρότυπα για τις κοινωνίες που, τρομάρα μας, θέλουμε να αποικήσουμε το διάστημα!

Στα mass media (traditional TV και social media) το κήρυγμα μίσους, βίας, και η επιθετικότητα είναι συνεχή φαινόμενα. Το κοινό παίρνει θέση και εύκολα παρασυρόμενο, επιτίθεται σε κάθε τύπο ανθρώπου και προτίμησης. Μπλέκονται θρησκείες, σεξουαλικός προσανατολισμός, πολιτική, κοινωνική προέλευση και καταγωγή και το κοινό όποτε θέλει, λιθοβολεί ή γεμίζει τα hashtags.

Οι παίκτες έχουν εκπαιδευτεί ήδη στο τι “πουλάει” πριν μπουν στο παιχνίδι. Ξέρουν πως αν δεν προκαλέσουν, πώς αλλιώς θα γίνουν γνωστοί, μάγειρες, instagram celebrities, και influencers; Κάνουν ακριβώς ό,τι μαθαίνουν να κάνουν και τα μικρά παιδιά στο instagram και το tik-tok.

Make a sex tape, upload it, get on a reality show, release a perfume, retire. That’s the new American dream.
Natasha Leggero

ΣΚΑΙ, “Κρητίκαρος”, Big Brother

Ο τηλεοπτικός σταθμός ΣΚΑΙ είχε την ιδέα να επαναφέρει το διεθνές concept Big Brother. Φαντάζομαι θα είπαν οι (εγκέφαλοι)marketers του καναλιού, έτσι γινόμαστε μεγάλο κανάλι. Και ειδήσεις και reality TV. Θα είπαν, κλεισμένος μέσα θα είναι ο κόσμος, θα τσιμπήσει το νεανικό κοινό, μας το κάνουν εύκολο τα social media, οικονομικά εύκολη παραγωγή. Δώσε πράγμα στην αρένα. Πώς; Παίκτες με ‘peculiarities’: συνταγή επιτυχίας. Ο,τι προκαλεί, είναι καλό.

Με παίχτη ομοφυλόφιλο προκαλείς το χριστεπώνυμο και αναμάρτητο πλήθος. Με μια παχουλή κοπέλα προκαλείς γέλιο. Με τα ντεκολτέ προκαλείς ματάκηδες. Με το μάγκα προ(σ)καλείς τους μπρατσαράδες. Με τον ξένο, προκαλείς το θέμα “λαθρο”. Με όποια οπτική και αν δείτε, τα κλισέ αυτά είναι αντιπροσωπευτικά του δημόσιου διαλόγου της χώρας, της ποιότητας παιδείας και των φοβικών συνδρόμων μας. Αρα, εξασφαλισμένη επιτυχία. Παίκτες που να προκαλούν με κάθε τρόπο.

Ο ΣΚΑΙ ως ειδησεογραφικό brand name έκανε ένα λάθος. Πόνταρε σε λάθος αξίες, αν βέβαια τους ενδιαφέρει. Ξέχασε ότι ποζάρει ως σοβαρό κανάλι, ή αγνόησε το περιβάλλον μίσους που ζούμε. Ξέχασε πως η αγορά (δηλ. η χώρα) έχει αρκετούς εσωτερικούς διχασμούς και μεγάλα θέματα οπισθοδρόμησης και διάλεξε να γίνει πρεσβευτής του βούρκου. Θα το πληρώσει αυτό το perception με μεγαλύτερους εχθρούς (και στην επιχειρηματική κοινότητα), αν και έπρεπε να το ξέρει.

Ανάμεσα σε άλλα συμβάντα του παιχνιδιού, ο σταθμός είχε ανοιχτό το livestream για να προβάλλει το “τζέρτζελο”. Σε κάποια στιγμή παίκτες συλλαμβάνονται να συζητούν περί γυναικών – ξέρετε, εκείνη η ιερή ώρα αλληλο-επίδειξης αντρισμού και μαγκιάς. Ο ένας από αυτούς λέει:

“Με τις γκόμενες πάω με μία κάθε μέρα για να αδειάζει το πακέτο, αλλιώς έχει βιασμό”

Το κοινό απάντησε με το #cancelbigbrother, ο σταθμός;

Το twitter, αν και πεδίο κυριαρχίας κομματικών στρατών και φανατισμού, αντιδρά με ηθική και ευαισθησία. Το #cancelbigbrothergr ξεπερνά τα 37.000 tweets σε μία ημέρα(!) και η αναπαραγωγή δημοσιότητας στο Google είναι εκκωφαντική. Είναι μία κρίση για το ΣΚΑΙ που είτε το “παίξει ψύχραιμος”, είτε πιστέψει πως θα ξεχαστεί το γεγονός και η ζωή θα πάρει την πορεία της, έχει πληγώσει σοβαρά το brand name.

Το αυθόρμητο buzz του κοινού, τα σχόλια, και η σιωπή του ΣΚΑΙ τραυματίζουν την αξιοπιστία του σταθμού, βγάζουν από τα ρούχα του περισσότερο κόσμο για την προκλητική δήλωση και αναδεικνύουν μια μικρή ελπίδα πως δεν είμαστε όλοι ναρκωμένοι.

Ο αμετανόητος παίχτης αποχωρεί με τη σκηνοθετημένη αυστηρότητα του Big Brother, αλλά το θέμα παραμένει και είναι πολυδιάστατο. Το παιχνίδι φτιάχτηκε για να προκαλεί, ΟΚ! Αλλά ποια είναι η ευθύνη του σταθμού, να το συνεχίσει ή να το σταματήσει; Που θα έχει μεγαλύτερο όφελος (γιατί και τα λίγα χρήματα της διαφημιστικής αγοράς μόλις τα έχασε), να δείξει πως κατάλαβε ότι αλλάξαμε εποχή, ή να το παίξει μεγάλος σταθμός κι όποιος θέλει, βλέπει;

Ο σταθμός έκανε την επιλογή παιχτών. Ο σταθμός έδωσε το ελεύθερο να λένε, ό,τι θέλουν ή από πριν συμφωνούν. Δεν ήξερε πως ο εν λόγω παίχτης έχει πάει αυτόφωρο για ξυλοδαρμό, όπως μας λέει κάτοπιν εορτής; Δεν έβλεπαν πως ο άνθρωπος έλεγε ωραία διαμάντια; 

  • Οι χοντρές δε μετράνε για γυναίκες
  • Αν δε φάει καυλί η γυναίκα, δε στρώνει
  • Δεν μπορώ να κάνω σίγουρα παρέα με τους gay. Δεν θέλω να μου τρίβονται, σαλιαρίζουνε, να με φιλάνε. Δεν θέλω τέτοια, μακριά καλύτερα!

Και οι χορηγοί απάντησαν πρακτικά στο #cancelbigbrother

Δεν είναι ο παίχτης άθλιος, αλλά και ο σταθμός. ‘Εχει ευθύνη για τα σκουπίδια που ανεβάζει on-air για το κυνήγι του μεριδίου τηλεθέασης. Εχει ευθύνη τι / ποιους / πως επιλέγει για μία παραγωγή. Μπορεί να μην μοντάρισε η παραγωγή το livestreaming, αλλά ο ΣΚΑΙ είναι υπεύθυνος για το τι βγαίνει. Σε μια κανονική χώρα, αν μίλαγες σε ζωντανή μετάδοση για την πρόθεση βιασμού, θα είχε αυτεπάγγελτα επέμβει ο εισαγγελέας.

Οι διαφημιζόμενες επιχειρήσεις-χορηγοί απάντησαν! Πρώτες αποσύρθηκαν οι εταιρίες Rigas furniture και Candia strom όπως ανακοίνωσαν στις σελίδες Facebook και μετά οι Σκλαβενίτης και άλλοι. Δεν ξέρω αν είναι μόνο θέμα της ηθικής τους, που δεν έχω λόγο να την αμφισβητήσω, αλλά μέτρησαν σωστά την ένταση του κοινού και ξέρουν πως άνθρωποι με ηθική και ποιότητα θα παρακολουθούν την εξέλιξη. Ο σταθμός τι είπε;

Το μεγαλύτερο πρόβλημά μας

Aπό την ιστορία αυτή πρέπει να σκεφτούμε ως πολίτες, επιχειρηματίες, άνθρωποι. Το πρώτο μας πρόβλημα, νομίζω, είναι η απουσία ισχυρών θεσμών. Πρέπει να τους απαιτήσουμε. Η άμεση γραπτή αντίδραση του κυβερνητικού εκπροσώπου και της ΓΓ Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας -εκπροσώπων της πολιτείας- τους τιμά μεν, αλλά είναι ασπιρίνη γιατί δεν λύνει αποτελεσματικά το πρόβλημα.

Χρειαζόμαστε μόνιμους θεσμούς. Δημοκρατικούς, ενεργούς, και παρεμβατικούς. Που, ναι, θα τιμωρούν όταν και όπου χρειάζεται. Γιατί βλέπετε την παρακάτω φωτογραφία; Η σύμβαση για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών που είναι νόμος, επαφίεται στην αυτορρύθμιση του κάθε ΣΚΑΙ. Να γελάς…

Το Εθνικό Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο ανύπαρκτο. Η ΕΣΗΕΑ είναι ένα συνδικαλιστικό όργανο που τοποθετείται, όταν υπάρχει πολιτική κόντρα ή εργασιακά θέματα. Οι εισαγγελείς δεν ξέρω ποιο ραντάρ έχουν και τελικά η αναντιστοιχία κοινού, προδοκιών, ηθικής, και τιμωρίας όσων είναι εκτός κοινωνίας… παραμένει πρόβλημα. Γιατί όσο δεν μαζεύεις τα κακώς κείμενα, τόσο απενοχοποιούνται και γίνονται στην πραγματική ζωή (βλ. βιασμούς, επιθέσεις). ‘Οταν ξέρουμε πως το κράτος δικαίου λειτουργεί αυστηρά, ε, κάπως παραπάνω φοβούνται οι ακραίοι…



Ψευτοδιλήμματα ακραίων

To δεύτερο πρόβλημα που έχουμε ως κοινωνία, είναι οι απανταχού φανατικοί. Αυξάνονται. Μιλώντας για ακραίους και φανατικούς, πρέπει να σας θυμίσω πως αυτοί δεν χάνουν πια την ευκαιρία να φανούν στα social, να προσελκύσουν επιτήδεια κοινό, να πουν ψέμματα και να χτίσουν πάνω στην ένταση και το μίσος. Με διάφορες αφορμές στην πολιτική, στα εθνικά θέματα, στη τεχνολογία – όπου και αν σκεφτείτε.

Την πιο μεγάλη εντύπωση στο #cancelbigbrothergr μου έκανε ο anonymous GoodBoy που ρώτησε το κοινό, ποιος είναι πιο ανώμαλος και προκαλεί τη νεολαία, ο Κρητίκαρος ή ο ομοφυλόφιλος; Δήθεν διλήμματα σε μαζική ψηφοφορία και subliminal εκπαίδευση μίσους.

Το δίλημμα είναι ψευδές. Και η απάντησή του βρίσκεται στην τύπου-χρυσαυγίτικη νοοτροπία που καθιερώθηκε τα τελευταία χρόνια εντονότερα. Του κάθε μπρατσαρά που σκότωσε μία ζωντανή κοπέλα με γροθιές στη Ν. Μάκρη, της παρέας bullies που οδήγησαν στο θάνατο ένα φοιτητή στην ‘Ηπειρο, και των μάτσο-νεαρών που σκότωσαν τη φοιτήτρια στη Ρόδο μετά από τη “διασκέδαση” τους.

Η απάντηση πρέπει να είναι: “Εσύ προκαλείς αφού ζητάς να πάρουμε το μέρος μιας παραβατικής συμπεριφοράς”.  Η κοινωνία σιωπά στο μίσος και την προτροπή σε βία: κανάλια, καθηγητές σχολείων και πανεπιστημίων, αρχές και όλοι μας, αφήνουμε απροστάτευτα παιδιά, γυναίκες και αδύναμους. Για αυτό το λόγο, μου φάνηκε το #cancelbigbrothergr σαν μια ελπίδα, ότι δεν έχουμε τελειώσει.

Οι γυναίκες-αντικείμενο

Ο μάτσο-κρητίκαρος είπε φωναχτά όσα ίσως λένε οι όμοιοί του στις καφετέριες. Είμαστε ανδροκρατούμενη κοινωνία. Μην πείτε ως δικαιολογία “ναι, αλλά οι Ινδοί και οι μετανάστες κάνουν περισσότερα“. Την καλύτερη απάντηση σε αυτό το πρόβλημα, της αντιμετώπισης της κοινωνίας μας προς τη γυναίκα τη διάβασα από τη φίλη Σοφία.

Εχει δίκιο, και τη νιώθω κάθε φορά που σκέφτομαι που μεγαλώνει η κόρη μου. Ο σεξισμός και ο μισογυνισμός διαπερνά κάθε έκφανση της ζωής στη χώρα. Τα κορίτσια πρέπει να γίνονται ψυχολόγοι και παιδαγωγοί. Αυτή δεν είναι γυναίκα για σπίτι. Αυτή, ωραίο “κομμάτι”. “Να δες, ψάχνεται”. “Τα ήθελε”. ‘Αρα, είναι είτε ανίκανες, είτε προκλητικές. Αυτό είναι η μεγαλύτερη μορφή κοινωνικής ανισότητας και επιφέρει πολλά προβλήματα. Σε επιχειρήσεις που λένε, ΘΑ προσλάβουμε περισσότερες γυναίκες. Στο YouTube που γίνεται πλακίτσα για τις γυναίκες που θα μείνουν έγκυες και δεν πρέπει να τις προσλάβεις. Από τα 14χρονα που έτσι άκουσαν στο σπίτι, έως τα παρατημένα παιδιά, όλοι μαθαίνουν πως τα βάρη, οι πολεμικές τέχνες είναι σημαντικές (α! και το περιποιημένο γενάκι), και πως οι γυναίκες είναι το «κατώτερο άλλο». 

Το χειρότερο είναι πως αυτά τα μυαλά και οι συμπεριφορές διαιωνίζονται και τις οικειοποιούνται μαζικά αρκετοί νέοι μας, που υποτίθεται πως ταξιδεύουν, μαθαίνουν, ακούν περισσότερο στη σύγχρονη εποχή και ανοίγει το μυαλό τους…

I raise up my voice—not so that I can shout, but so that those without a voice can be heard. We cannot all succeed when half of us are held back. – Malala Yousafzai

Η ευθύνη των επιχειρήσεων

Ο ΣΚΑΙ, οι διαφημιζόμενοι και οι διαφημιστικές αποφάσισαν να στηρίξουν ένα παιχνίδι-σκουπίδι. ‘Ηξεραν πως φτιάχτηκε για νούμερα (διπλής ανάγνωσης). Και επανέλαβαν το κόλπο των 90’s, το ευκολάκι: ίντριγκα, βρισίδι, ατάκες, και κόντρες πιστεύοντας πως το κοινό αφού αντιμετωπίζει ανέχεια, δυσκολίες, και την πανδημία θα είναι ναρκωμένο. Απαράδεκτη λογική. Ντροπή.

Στην εποχή που η υφήλιος αλλάζει και απαιτεί μια νέα επιχειρηματικότητα με ηθική, ευαισθησία, και σεβασμό του τελικού πελάτη-καταναλωτή, έκαναν το ακριβώς αντίθετο. ‘Ισως διασώζονται οι αποχωρήσαντες χορηγοί. Μπορεί να δικαιολογηθούν οι διαφημιστές που συμβούλεψαν διαφημιζόμενους. Αλλά ο σταθμός δεν έχει control room; Δηλαδή αν γινόταν έγκλημα, θα το βλέπαμε στο Livestreaming; Ο σταθμός δεν ξέρει πως υπάρχουν νομικές ευθύνες και πρόστιμα;

Quality is never an accident; it is always the result of high intention, sincere effort, intelligent direction and skillful execution; it represents the wise choice of many alternatives – William A. Foster

Η Reality (trash) TV παραμένει ένα marketing εργαλείο στα off-and-online κανάλια παγκοσμίως. Αλλά θέλει σκέψη ποιο ακριβώς τηλεοπτικό προϊόν επιλέγεις, για ποια χώρα, κοινωνία, εποχή και αυτό δείχνει ποιο brand είσαι κ.κ. του ΣΚΑΙ. Και τα food shows, και τα athletes competitions reality TV shows είναι… Και επειδή κάποιοι θα πουν πως υπερβάλλουμε, να σημειώσω εδώ πως η διαφημιστική αγορά καταστράφηκε, όχι εξαιτίας της οικονομικής κρίσης και των digital media (γιατί και αυτά διαφημιστική αγορά είναι), αλλά από ανήθικες πρακτικές οικονομικών, κρίσεων, περιεχομένου, και διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού. 

Ο ΣΚΑΙ μπορεί να νομίζει πως πέτυχε μεγάλα νούμερα για το επόμενο Live, αλλά με την ανευθυνότητα του ταυτίστηκε με ένα δημόσιο θέμα, και κατάφερε να μειώσει αρκετά την ελκυστικότητα, την αξιοπιστία και τη διαφημιστική αποδοτικότητα όλων των reality TV προγραμμάτων. Από μεγάλο κανάλι, έγινε κανάλι αντιφάσεων. ‘Εγινε κανάλι άλλης εποχής, παλιάς και περασμένης. Θέλει πολύ μυαλό αυτό!

Η αλήθεια από όλο αυτό το γεγονός

Κοιτάξτε, το θέμα είναι κυνικά απλό: η χώρα μας ήταν και είναι μια κλειστή, συντηρητική κοινωνία και επιχειρηματική αγορά. ‘Οσο λοιπόν την ποτίζεις με μίσος, ένταση, και αναμασάς ή κάνεις τα ίδια και τα ίδια, δεν πρόκειται να σωθεί πολιτισμικά, οικονομικά, κοινωνικά. Δεν πρόκειται δηλαδή να αναστηθεί, να συνταυτιστεί με σπουδαία πράγματα, να λάμψει.

Κινδυνεύουμε να είναι πρωταγωνιστής ο reality μουσάτος και ο insta celebrity που είναι copy-paste. Και να μην είναι πρότυπο ο καλός φοιτητής, ο Καβαλιώτης πιτσιρικάς που τύπωσε 3D ρομπότ και η εθελόντρια που βοηθά ανέργους με νεοφυή επιχείρηση. ‘Αρα, θα γίνεται αυτόματα αυτό που έγραψε πιο πάνω η φίλη Σοφία: θα φεύγουν οι καλοί, δεν θα ξαναγυρίζουν πίσω αηδιασμένοι και θα μένουμε γηραιότεροι, παθητικότεροι, και “ημι-άγριοι”.

‘Οσοι λοιπόν εισφέρουν στο να μένουμε στα ίδια και τα ίδια, όπως ο ΣΚΑΙ, οι μάτσο-μπρατσωμένοι μουσάτοι, και οι απανταχού φανατικοί θέλουν ‘block και report’. Με την πιο δυνατή μας φωνή. Γιατί αλλιώς νομίζουν πως η σιωπή μας είναι αδυναμία και η δική τους δημόσια φωνή είναι η εξυπνάδα.


0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Αφήστε μια απάντηση