Καπιταλισμός των κοινωνικών εταίρων

Capitalism as we have known it is dead. This obsession we have with maximizing profits for shareholders alone has led to incredible inequality and a planetary emergency.

Marc Benioff

Μας απασχολεί το leadership pattern των επιχειρήσεων

Το τελευταίο διάστημα μας απασχολεί στις συζητήσεις της ομάδας Borrow My Brain ποιό είναι το leadership pattern που “κυκλοφορεί”, εκείνο που βλέπουμε να έχουν οι επιχειρήσεις που συναντούμε και συνεργαζόμαστε. Είναι ίσως το πιο σημαντικό θέμα, που συχνά δεν τυγχάνει προσοχής.

Η ηγεσία είναι το πιο κρίσιμο στοίχημα στη διαρκή αλλαγή που συμβαίνει ακόμη και για το πιο μικρό “μαγαζί”. Οδηγεί ένα επιχειρηματικό πλάνο, εμπλέκει και αναπτύσσει ανθρώπους, δημιουργεί ευκαιρίες εργοδοσίας, κοινωνικής συνεισφοράς και θετικής, βιώσιμης λειτουργίας. Ετσι θα έπρεπε.

Γράφοντας για τους CEO που χρειαζόμαστε, δηλώσαμε μια γενική αγωνία. Γράφοντας το άρθρο It’s the boss, stupid (παραφράζοντας το ιστορικό It’s the economy, stupid) κοιτούσαμε προς τα λάθη διοίκησης και λειτουργικής επάρκειας των διευθυντικών στελεχών των επιχειρήσεων.

Υπάρχει όμως κάτι πιο βαθύ μέσα σε όλα αυτά. Κάτι που αφορά τον μικρομεσαίο ιδιοκτήτη κάθε επιχείρησης, αλλά και τον leader-υπάλληλο-στέλεχος μιας μεγάλης ή/και πολυεθνικής εταιρίας που λειτουργεί τοπικά. Κάτι που αφορά την εποχή του μετασχηματισμού στην οποία μπήκαμε από το 2008 και θα διαρκέσει για τουλάχιστον 20 χρόνια ακόμη. Είναι ένα πολύ δυνατό ερώτημα. Μια δύσκολη σκέψη...

Business leaders now have an incredible opportunity. By giving stakeholder capitalism concrete meaning, they can move beyond their legal obligations and uphold their duty to society. – Professor Klaus Schwab

Εχουμε τους κατάλληλους CEO;

Είναι κατάλληλη η πάστα των αφεντικών; Είναι έτοιμοι να λειτουργήσουν στην εποχή του νέου καπιταλισμού, όπου μοιράζεσαι, έχεις ανοιχτά συστήματα γνώσης και διοίκησης; Θα μπορέσουν να λειτουργήσουν στη νέα συνεργατική οικονομία; Στην οικονομία peer-to-peer; Στην άμεση οικονομία όπου ο πελάτης θέλει λύση σε ένα κλικ; Στην πράσινη οικονομία που απαιτεί και προϋποθέτει καλύτερα προϊόντα, υπηρεσίες και επιχειρησιακές λειτουργίες;

Το διαβάζεις εδώ κι εκεί -και μακάρι να επικρατήσει αυτή η τιτλοφόρηση- the stakeholders’ capitalism (η οικονομική δράση που φτιάχνεται για να ανήκει στους κοινωνικούς εταίρους της). Πρωτο-εμφανίστηκε ως προβληματισμός στα thought-lead sessions του Davos. Είναι πράγματι η νέα εποχή, ας την πούμε έτσι, του καπιταλισμού που σταδιακά αναγνωρίζει τα αδιέξοδά του και αυτοβελτιώνεται. Αυτορυθμίζεται και αλλάζει. 

Θα μου πεις, ψιλά γράμματα, εδώ ο άλλος γκαρίζει 24 ώρες την ημέρα για τον καφέ του… Κι όμως, αν παρατηρήσετε προσεκτικά ο καπιπταλισμός προσπαθεί όπου μπορεί να προσαρμοστεί σε νέες πραγματικότητες που συμβαίνουν, τις ακούς, τις νιώθεις όλο και πιο συχνά:

  • Η ανθρωπότητα γίνεται πιο σημαντική από τα κέρδη
  • Κέρδος μόνο με ηθικές και αξιόπιστες πρακτικές
  • Εταιρική διακυβέρνηση που ελέγχεται δημόσια και αυστηρά
  • Αγορές που ωφελούν μαζικά κοινότητες σε κοινούς στόχους και αξίες
  • Εργαζόμενοι που εξελίσσονται σε μια νεο-διαμορφούμενη πραγματικότητα
  • Τεχνολογία εργαλείο για τους πολλούς εκεί έξω
  • Σεβασμός των κοινωνικών ανισοτήτων
  • Αποφυγή εντάσεων μέσα στην κοινωνία (νέοι σκοποί)
  • Marketing και επικοινωνία γνήσιας αλήθειας
  • Προϊόντα που επιστρέφουν στην κοινωνία και τον πλανήτη.
  • Ειδήσεις διασταυρωμένες και όχι fake news

Θα πείτε, μα δεν βλέπεις πόσα προβλήματα υπάρχουν στις οικονομίες; Ναι, συμβαίνουν μικρά ή και μεγαλύτερα εμπόδια προς την οικονομική και κοινωνική σύγκλιση, αλλά το θέμα είναι ποιές εταιρίες (με τους ανθρώπους τους) και ποιές κοινότητες (με τους leaders τους) θα γίνουν ο κανόνας και όχι οι εξαιρέσεις.

Η διαρκής αλλαγή είναι εδώ

Οι άνθρωποι που μεγαλώνουν με παθιασμένες απόψεις κατά της οικονομικής δράσης, της ελεύθερης οικονομίας και της επιχειρηματικότητας ίσως δεν θα το καταλάβουν το γραπτό αυτό, αλλά όλοι θα δεχτούν αυτό: σε πολλά μήκη και πλάτη του πλανήτη δημιουργείται ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο. Μπορεί να μην έχει τη μορφή συμβολαίου 100% αλλά κομμάτια του ήδη γράφονται. Αλλες φορές με πρόστιμα και social media ξεφωνητά, άλλες φορές με νομοθεσίες και κανόνες. Αλλά πάντως πολλά από τα παραπάνω bullet points αρχίζουν και βγαίνουν στον αφρό.

Μέχρι σήμερα, για παράδειγμα, πολλοί αισχροκερδούσαν ενώ απλά έκαναν εισαγωγή ενός commodity προϊόντος. Τώρα όλο και περισσότερο τους ζητείται να επιστρέψουν στην κοινωνία, να βοηθήσουν, να επενδύσουν σε υπηρεσίες και καλύτερη εξυπηρέτηση πολιτών, να καινοτομήσουν, να είναι πιο σοβαροί εργοδότες και πάνω απ’όλα να γίνουν τίμιοι και διαφανείς οικονομικοί παράγοντες.

Αυτά όλα δεν θα ήταν καν ένα μονόστηλο στην προτελευταία σελίδα μιας εφημερίδας πριν 10 χρόνια. Σήμερα όμως είναι top θέματα στην ατζέντα κρατών, θεσμών, αρχών αυτορρύθμισης, social media, opinion leaders και στις top-100 πολυεθνικές που διαμορφώνουν πάντα νέες πρακτικές.



The whole way that we do business, that we live and that we have grown accustomed to in the industrial age, will have to be changed. We will have to leave that behind us in the next 30 years and we have to come to completely new value chains – Chancellor Angela Merkel

Οι επιχειρήσεις μας τι περιμένουν;

Diversity, τιμιότητα, διαχείριση εξυπηρέτησης, δίκαιες αμοιβές, βιώσιμη ανάπτυξη, απολογισμός ακόμη και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και διασυνοριακά Co-creation clusters. Αγνωστες λέξεις όσο ήταν και πριν 10 χρόνια οι κλισε φράσεις των πρώτων τεχνολόγων. Αλλά υπαρκτές καταστάσεις. Οι επιχειρήσεις μας τι περιμένουν; Δεν υπάρχει πια η δικαιολογία “δεν ήξερα“, αν θέλεις να φτιάξεις μια επιτυχημένη και σωστή επιχείρηση.

H Ευρωπαϊκή Ενωση στα προγράμματα Interreg Μεσογείου μαζί με 380 μικρομεσαίες επιχειρήσεις δημιουργούν καινοτομικές λύσεις, πλήρως χρηματοδοτούμενες, που επιλύουν προβλήματα ψηφιακής οικονομίας, πράσινης ανάτπυξης, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συστημάτων μεταφορών και πολλών ακόμη industries. Ξέρετε κάποια Ελληνική μικρομεσαία που να αναζητά τέτοιες λύσεις, για να μάθει και να εξελιχθεί; Μακάρι να υπάρχουν. Πάντως η χώρα ολόκληρη, για μια ακόμη φορά, απλά περιμένει λεφτά! Λένε, θα μας δώσουν επιδότηση για e-shop… Τι να το κάνεις ρε φίλε, αν δεν έχεις μια δική σου ποιότητα;

Είμαστε καλοί; Τι να αλλάξουμε;

Αναλογιστείτε το θέμα για την επιχείρησή σας, τον εαυτό σας, τις ομάδες σας. Το ερώτημα είναι μεγάλο θέμα. Είναι άνθρωποι με ενσυναίσθηση; Εξελίσσονται; Μαθαίνουν; Φέρνουν νέες πρακτικές ή ακολουθούν τη ρουτίνα; Αγαπούν τους ανθρώπους και θέλουν να αφήσουν ένα θετικό αποτύπωμα, ή ακόμη ονειρεύονται επαύλεις; Είναι στελέχη διατεθειμένα να μάθουν νέους τρόπους; Είναι οι project managers της αλλαγής και του μετασχηματισμούν;

Companies won’t survive if you don’t take care of other stakeholders.
Hiromichi Mizuno

Το ερώτημα αυτό δεν είναι “προβοκάτσια”, ούτε εξυπνάδα. Είναι ένας πολύ ειλικρινής προβληματισμός. Και πηγάζει από μία παραδοχή και προσωπική γνώση. Από το 1980 γενιές και γενιές διδάσκονται για το κέρδος, τα συστήματα διείσδυσης σε αγορές, το εμπόριο και τις πωλήσεις. Εδώ και 40 χρόνια εκατοντάδες χιλιάδες εκπαιδευτές και εκπαιδευόμενοι μέσα στην ίδια ρουτίνα μαθαίνουν τα ίδια πράγματα.

Μεταφρασμένα. Χωρίς εφαρμογές. Χωρίς αυτο-αξιολόγηση και ερευνητική μάθηση. Πολλοί από αυτούς ίσως θα έλεγαν εύκολα για όσα γράφονται πιο πάνω …“Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη”. Δεν τους απασχόλησαν όμως ποτέ. Δεν ήταν μέσα στο excel reporting revenue ή sales. 

Και ξαφνικά αυτοί οι άνθρωποι βρίσκονται σε ένα πιο ανθρώπινο, ευαίσθητο και ηθικό περιβάλλον. Σαν να τους λέει κάποιος, πρέπει να αλλάξετε, όλα όσα μάθατε. Μπορεί να μην καταλαβαίνουν το περιβάλλον, να πηγαίνουν ψαχτά και σιγά-σιγά. Να βλέπουν ακόμη και τον κώδικα εργασιακής εμφάνισης να αλλάζει και να μην τον καταλαβαίνουν.

‘Αρα, πρέπει να απαντήσουμε στο ερώτημα. Ο καθένας μας. Αν πηγαίνουμε στον Καπιταλισμό των κοινωνικών εταίρων έχουμε το κατάλληλο μυαλό για να σερβίρουμε πελάτες με σωστό τρόπο; Να δημιουργήσουμε καινοτομία: Ποιός θα συνεφέρει τον δημόσιο τομέα; Πως ακόμη και ένα τοπικό κατάστημα θα εισφέρει στην τοπική κοινωνία, σχεδόν όσα ζητάει να κερδίσει από αυτή; Ποιός θα δώσει όραμα και ουσία στους εργαζόμενους και τους κοινωνικούς εταίρους; Ποιός θα ακούει το περιβάλλον του;

Αποκτήστε νέο σκοπό

Το 2019 σε ένα παρα πολύ σημαντικό roundtable 181 Αμερικανοί CEO’s συμφώνησαν να συνυπογράψουν ένα συμβόλαιο ευθύνης για μια “Οικονομία που υπηρετεί όλους τους πολίτες”. Οι 181 Διευθύνοντες Σύμβουλοι (τραπεζών, ασφαλειών, βιομηχανιών και καταναλωτικών) ανησυχούν πως οι επιχειρήσεις τους δεν έχουν ακόμη ένα ορατό θετικό κοινωνικό, περιβαλλοντικό και οικονομικό αποτύπωμα. Θέλουν ένα σκοπό μεγαλύτερο από το βγάζω κέρδη!

Αρκετοί CEO’s μάλιστα είπαν δημόσια πως δεν είναι το παν ο μέτοχος (αυτό είναι εξέλιξη). Φαίνεται πως θα δούμε πολύ σοβαρές αλλαγές στα επόμενα χρόνια! Οι επικριτές των μεγάλων επιχειρήσεων στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ υποστηρίζουν τις άμεσες και σημαντικές αλλαγές. Ομως τα πράγματα, σκέφτομαι, δεν είναι τόσο απλά.

Κάτω από την πίεση και τον πανικό της Covid-19 (κακής) οικονομίας, πολλοί ιδιοκτήτες και μεγάλα στελέχη επιχειρήσεων θα γυρίσουν στις πρακτικές που ήξεραν, με αίσθημα επιβίωσης, και θα προσπαθήοσυν να φέρουν (έστω μειωμένα) αποτελέσματα για τον ιδιοκτήτη-μέτοχο.

Αν εξαιρέσει κανείς τη Ναυτιλία, δεν υπάρχει industry που να έχει καλά αποτελέσματα. Οσο όμως οι Leaders μας πέφτουν με τα μούτρα …σε ό,τι έκαναν, τόσο θα καθυστερεί η προσαρμογή στο μέλλον. Εχοντας μόνο ένα παράδειγμα επιχείρησης που έκανε σεισμικές αλλαγές, την Παπαστράτος.

Ο δρόμος θα είναι μακρύς

Τώρα να σας ρωτήσω έτσι, εγκυκλοπαιδικά: λέτε, δεν χρειάζεται ο πλανήτης μας (μετά από τέτοιο κακό που του κάνουμε) ένα παγκόσμιο φόρο μόλυνσης από (τα κακά) καύσιμα (carbon tax); Πόσοι επιχειρηματίες και CEOs θα το δεχτούν; Πόσοι θα αναλάβουν μεγάλες πρωτοβουλίες αποκατάστασης περιβαλλοντικών προκλήσεων και θα βοηθήσουν με συνεργασίες πανεπιστήμια, φορείς και κοινότητες;

Διάβαζα στο HBR για μια νέα μελέτη που έκανε το Ford Foundation σχετικά με την εταιρική συμπεριφορά σε περισσότερες από 600 επιχειρήσεις σε ΗΠΑ και Ευρώπη. Δυστυχώς φαίνεται πως η πανδημία πήγε πίσω πολλές επιχειρήσεις σε ‘survival mode’ που λέγαμε και η συμφωνία του 2019 παραμένει στα αζήτητα. Δεν προκύπτει πως οι επιχειρήσεις κάνουν αλλαγές αντάξιες μιας τόσο μεγάλης κρίσης. Δεν γίνονται θετικοί καταλύτες κοινωνικών και άλλων προβλημάτων. ‘Ισως ο εταιρικός σκοπός θα είναι επικεντρωμένος στο πως δεν θα χάσουμε πιο πολλά. Και τότε “βράσε όρυζα”.

Το ερώτημα είναι λοιπόν επίκαιρο και αναγκαίο να απαντηθεί με συγκεκριμένες πράξεις και θετικά πρότυπα.


0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Αφήστε μια απάντηση